Elektronik montaj hatları ve yarı iletken üretimi gibi sanayinin bazı hassas alanlarında ve bazen sağlık tesislerinde, patlama riskini veya elektronik ekipman hasarını önlemek için elektrostatik deşarj kontrol altında tutulmalıdır. Bu durumlarda zemin, ESD kontrolünde hayati rol oynar.
ESD nedir?
ESD zeminlerinin antistatik işlevini tanımlamadan önce ESD (elektrostatik deşarj) olgusunun ne olduğunu açıklamakta yarar var. ESD, bir malzemenin veya insan vücudunun yüzeyinde elektrik yükü biriktiğinde oluşan statik elektrik deşarjıdır. Bu yük toprakla veya dengesiz başka bir öğeyle temas ettiğinde deşarj gerçekleşir. Bilinen örnek, bir kişinin halı üzerinde yürüyüp ardından kapı koluna dokunduğunda hissettiği çarpılmadır.
Olguyu genellikle deşarj üzerinden açıklarız, ancak yüklenme olmadan deşarj olmaz. Yüklenme olgusunu (volt cinsinden) gözlemlemek, deşarjı (burada ohm cinsinden) ölçmek kadar önemlidir.
ESD ile ilişkili riskler nelerdir?
ESD ile ilişkili riskler iki kategoriye ayrılır: insanları korumaya ilişkin riskler ve elektronik ekipmanı korumaya ilişkin riskler.
Birincisi, insanları korumak; ATEX ortamları gibi buhar, gaz, toz ve yanıcı sıvıların bulunduğu üretim koşullarında yangın ve patlamayı önlemek için elektrostatik deşarjı kontrol altında tutmak ve önlemek anlamına gelir.
Hastane ortamlarında ESD kontrolü; ekipmanlarda (MR cihazları, tarayıcılar vb.) olası hasarı önlemek, anestezik gazlara bağlı olası patlama risklerini (artık giderek nadir) önlemek ve en yüksek temizlik düzeylerine ulaşmak için toz birikiminden kaçınmak açısından esastır.
Sanayide bir kişi 3.000 voltluk elektrostatik deşarjı hissedebilir; oysa bazı elektronik cihazlar (baskılı devre kartları, yarı iletkenler vb.) 100 voltun altındaki deşarjlardan, çok hassas cihazlar ise 10V altındaki girişimlerden etkilenebilir. Bu yalnızca üretim hattındaki kaliteyi doğrudan etkilemekle kalmaz, aynı zamanda ekipman performansını bozan ve hatta hizmet ömrünü ciddi biçimde kısıtlayan zayıflıklar ve gizli arızalar da yaratabilir. Örneğin potansiyel olarak kusurlu bir devre kartı taşıyan bir uyduyu uzaya göndermeyi göze alamayız.
ESD zeminleri: performans nasıl izlenir?
Zemin çözümlerini tartışmadan önce, korunan bir ortamda ESD kontrolünün; tüm ekipmanların (tezgâhlar, aletler, el arabaları vb.) topraklanması, personelin topraklanması (KKD, ESD ayakkabılar, ESD bileklikler, eldivenler vb.), iş istasyonu iyonizasyonu, çalışan eğitimi ve düzenli denetimleri kapsayan kapsamlı bir kontrol programının parçası olması gerekir.
Her şeyden önce ESD zemini yalnızca operatörün ESD ayakkabı giymesi (kişi, ESD ayakkabı ve zemin bir sistem oluşturur) veya personelin zemin üzerinden topraklanmasını sağlayan başka bir sistem kullanması hâlinde etkilidir. Zemin, yükü ortadan kaldırıp toprağa ileten ESD sisteminde son savunma hattıdır.
ESD standartları kapsamında iki unsur dikkate alınmalıdır:
Başka bir deyişle zemin, alanda hareket eden bir operatörün az ya da çok yük biriktirmesine izin verir. Bu unsur volt cinsinden ölçülür. Uygulanan standarda göre ESD zemininin yüklenme gerilimi 2.000 voltu veya 100 voltu aşmamalıdır.
Zeminin deşarjı toprağa iletme hızı az ya da çok hızlıdır ve bu unsur ohm cinsinden ölçülür. Bir zeminin ESD sayılması için direnci 10^9 ohm'u aşmamalıdır. Ayrıca operatör güvenliği için direnç 5x10^4 ohm'un (210-220V elektrik tesisatları için) veya 2.5x10^4 ohm'un (110V tesisatlar için) altına düşmemelidir.
Performansı net biçimde ölçmek, standart bir referans ve yapılandırılmış bir test prosedürü gerektirir. Bir EPA (elektrostatik deşarjdan korunan alan) kuran şirket, önce ortamına en uygun standardı seçmeli ve tanımlamalıdır. Birçok standart belirli uygulamalara ve/veya bölgelere ilişkindir: EN14041, IEC 61340, ANSI ESD S20.20 ve diğerleri.
Gerflor uzmanları, kuruluşunuzun uyduğu mevzuata uygun doğru zemin çözümünü seçmenize yardımcı olur.
ESD ve antistatik zeminler: doğru seçimi yapmak
Yukarıda belirtildiği gibi zemin çözümünün seçimi öncelikle seçilen ve kuruluşunuza uyarlanan ESD standardına dayanacaktır. Ancak seçim, kullanım ve montaj koşulları tarafından da yönlendirilmelidir:
Alt katmanın durumu ve montaj
Yeni yapı projesinde veya mevcut bir alanın yenilenmesinde, zemin seçiminin kısa ve orta vadeli ihtiyaçları ve montaj süresini (yani üretimi aksatmadan kullanılan ortamda montajı) karşılaması için alt katmanın kalitesi ile montaj kolaylığı dikkate alınmalıdır. Örneğin yenilemede kullanılan ESD reçine sistemleri montaj sırasında üretimin durmasını gerektirir; GTI gibi ESD karolar ise operasyonlarla birlikte, verimliliğe çok az etkiyle monte edilebilir.
Trafik
Zemin; trafiğin sıklığına, tipine (yaya ve/veya mekanik) ve yüklere uygun seçilmelidir. Manuel palet arabaları kullanan yaya trafiği için 2 mm homojen ESD PVC zemin iyi bir uyumdur. Kısıtlar daha büyük olduğunda GTI EL5 karo çözümü ilk tercihtir.
Temizlik ve dekontaminasyon prosedürlerine dayanım
Süreçte kullanılan bakım ürünlerini veya kimyasalları listeleyerek zeminin kullanılan konsantrasyonlarda kimyasal direnci test edilmelidir. Gerflor yıllar içinde, endüstriyel üreticilerin karo ve rulo çözümlerine yüklediği kimyasal direnç kısıtlarını karşılayan patentli ve yenilikçi özel bakım işlemi teknolojileri geliştirmiştir.
Bakım
Zeminin uzun vadeli ömrünü bakım kolaylığı ve onarılabilirlik açısından değerlendirmek önemlidir. Epoksi veya poliüretan reçinenin aksine PVC çözümleri hızlı onarıma imkân tanır (kesik veya darbe gibi küçük onarımlarda sıcak kaynak) ve yenilenmesi gereken alanlar üretim kesilmeden kolayca değiştirilebilir.
ESD ve temiz odalar
Zemin ayrıca ISO 14644-1 uyarınca partikül salımının kontrolü, biyolojik kirlenmenin kontrolü (antimikrobiyal zemin), dekontaminasyon kolaylığı ve gaz salımının kontrolü gibi diğer gereksinimleri de karşılamalıdır. Gerflor, temiz oda deneyimine dayanarak zemin yelpazeleri içinde Fraunhofer Enstitüsü gibi bağımsız laboratuvarlarca temiz odalarda güvenli kullanım için sertifikalandırılmış karo ve rulo çözümleri sunar.
ESD ve antistatik zemin seçimi için GERFLOR uzmanlarıyla iletişime geçin: industry@gerflor.com
GERFLOR ESD zemin yelpazesini keşfedin
Satış ekibimizle iletişime geçin
Zemin yelpazelerimiz hakkında bilgi ve danışmanlık için lütfen satış ekibimizle iletişime geçin.
Gizlilik Politikası'nı okudum ve kabul ediyorum.
Bize ulaştığınız için teşekkürler
Satış ekibimiz talebinizi ele almak üzere en kısa sürede sizinle iletişime geçecektir.
Gerflor Grubu
Fransa merkezli Gerflor Grubu; yenilikçi, tasarım odaklı ve sürdürülebilir esnek zeminler, duvar kaplamaları ve aksesuarlar geliştirip üretir ve çok çeşitli sektörler için teknik ve dekoratif anahtar teslim çözümler sunar.
